શ્રી લક્ષ્મી ચાલીસા

દોહા

માતુ લક્ષ્મી કરિ કૃપા, કરો હૃદય મેં વાસ.
મનોકામના સિદ્ધ કરિ, પુરવહુ મેરી આસ,

સોરઠા

યહી મોર અરદાસ, હાથ જોડ વિનતી કરૂઁ.
સબવિધિ કરૌ સુવાસ, જય જનનિ જગદંબિકા,

સિંધુ સુતા મૈં સુમિરૌં તોહી. જ્ઞાન બુદ્ધિ વિદ્યા દો મોહી,

તુમ સમાન નહિં કોઈ ઉપકારી. સબ વિધિપુરવહુ આસ હમારી,

જય જય જગત્‌ જનનિ જગદમ્બા. સબકી તુમ હી હો અવલંબા,

તુમ હી હો સબ ઘટ-ઘટ વાસી. વિનતી યહી હમારી ખાસી,

જગજનની જય સિંધુ કુમારી. દીનન કી તુમ હો હિતકારી,

વિનવૌં નિત્ય તુમહિં મહારાની. કૃપા કરૌ જગ જનની ભવાની,

મારે આંગણિયે તલાવડી

મારે આંગણિયે તલાવડી છબછબિયાં પાણી,

એમાં તે અણવર લપટ્યો રે એની કેડ લચકાણી.

વેવાઈને માંડવે વેવલી રે એની આંખ છે કાણી,

નદીએ નાવા ગઈ'તી રે એને દેડકે તાણી,

ધોળજો છોકરાં ધોળજો રે એની કેડ લચકાણી,

ગોળને બદલે ખોળ દ્યો રે એની કેડ લચકાણી.

અળવીંતરી તું એવી કે એની અવળી વાણી,

એણે ચોરીને ચીભડું ખાધું રે,

એણે ચોરીને ચુરમું ખાધું રે,

એણે ચોરીને ચટણી ચાટી રે,

એ તો...

ખાઉં ખાઉં કરતી ફરતી રે જાણે ભેંશની ભાણી,

મારે આંગણિયે તલાવડી છબછબિયાં પાણી.

ઓલ્યા અણવરને જાનમાંથી કાઢો રે હું તો લાજી મરું,

કંકોતરી મોકલો (લગન લખતી વખતે)

કંકુ છાંટી કંકોતરી મોકલો,

એમાં લખજો બેનીના નામ રે લગન આવ્યાં ઢૂંકડાં.

બેનના દાદા આવ્યા ને દાદી આવશે,

બેનના માતાનો હરખ ન માય રે લગન આવ્યાં ઢૂંકડાં.

બેનના કાકા આવ્યા ને કાકી આવશે,

બેનના ફૈબાનો હરખ ન માય રે લગન આવ્યાં ઢૂંકડાં.

બેનના મામા આવ્યા ને મામી આવશે,

બેનના માસીબાનો હરખ ન માય રે લગન આવ્યાં ઢૂંકડાં.

બેનના વીરા આવ્યા ને ભાભી આવશે,

બેનની બેનીનો હરખ ન માય રે લગન આવ્યાં ઢૂંકડાં.

સોના વાટકડીમાં કંકુ ઘોળાવો (લગન લખતી વખતે)

સોના વાટકડીમાં કંકુ ઘોળાવો નર ને નાર રે,

ઊડતો ઊડતો જિયાવર પોપટ બેઠો તોરણે.

સજજો રે ઘરની મેનાને શણગાર રે,

ઊડતો ઊડતો જિયાવર પોપટ બેઠો તોરણે.

સોના વાટકડીમાં કંકુ ઘોળાવો નર ને નાર રે,

ઊડતો ઊડતો જિયાવર પોપટ બેઠો તોરણે.

અક્ષર અક્ષર પરોવતા મંગળતા કોતરી,

કંકુ છાંટીને આજ લખી રે કંકોતરી.

તેડાવો રે મંગલ ગીતો ગાતાં નર ને નારને,

ઊડતો ઊડતો જિયાવર પોપટ બેઠો તોરણે.

કંકુને પગલે પગલે પ્રભુતા પગ માંડશે,

જીવનના સાથિયામાં ઇન્દ્રધનુ જાગશે.

રેલાવો રે રંગોળીમાં રંગ ધાર રે,

ઊડતો ઊડતો જિયાવર પોપટ બેઠો તોરણે.

હેતે લખિયે કંકોતરી રે લોલ (કુળદેવીને નિમંત્રણ)

હેતે લખીએ કંકોતરી રે લોલ, હેતે લખીએ કંકોતરી રે લોલ,

લખીએ રૂડાં કુળદેવીનાં નામ કે કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ,

હે તમે કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ.

અવસર આવ્યો છે રૂડો આંગણે રે લોલ

લગનના કંઈ વાગે રૂડા ઢોલ જો કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ,

હે તમે કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ

સુખડના મંડપ રોપાવિયા રે લોલ,

બાંધ્યાં બાંધ્યાં લીલુડા તોરણ જો કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ,

હે તમે કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ.

આવીને અવસર ઉજાળજો રે લોલ,

બાલુડાંને આપજો આશિષ કે કુળદેવી માત વેલા આવજો રે લોલ,

આ શ્રાવણ નીતર્યો સરવડે

આ શ્રાવણ નીતર્યો સરવડે કોઈ ઝીલો જી
પેલાં રેલી ચાલ્યાં રૂપ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ કપૂર-કાયા સરી જશે કોઈ ઝીલો જી,
પેલા ઊડી ચાલ્યા ધૂપ હો કોઈ ઝીલો જી.

આ જલધારામાં ઝૂલતી કોઈ ઝીલો જી
પેલી તૂટે મોતનમાળ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ લટ લહેરાતી લળી લળી કોઈ ઝીલો જી
પેલું કોણ હસે મરમાળ? હો કોઈ ઝીલો જી.

આ નથી ટપકતાં નેવલાં કોઈ ઝીલો જી
આ વરસે અમરત-મેહ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ શમણાં કેરા કરા પડે કોઈ ઝીલો જી
આ નરદમ નીતરે નેહ હો કોઈ ઝીલો જી.

પીઠી ચોળી લાડકડી

પીઠી ચોળી લાડકડી !
ચૂંદડી ઓઢી લાડકડી !
ચૂંદડીએ ધબકારા ઢાંક્યા ને
કરમાં કર સોંપ્યા લાડકડી !

મીઠી આવો લાડકડી !
કેમ કહું જાઓ લાડકડી ?
તું શાની સાપનો ભારો ?
-તું તુલસીનો ક્યારો લાડકડી !

ચરકલડી ચાલી લાડકડી,
રહેશે ના ઝાલી લાડકડી !
આછેરી શીમળાની છાયા :
એવી તારી માયા લાડકડી !

સોડમાં લીધાં લાડકડી !
આંખભરી પીધાં લાડકડી !
હીબકાંને હૈયામાં રૂંધ્યાં ને
પારકાં કીધાં લાડકડી !

જૂનું ઘર ખાલી કરતાં

ફંફોસ્યું સૌ ફરીફરી અને હાથ લાગ્યુંય ખાસ્સું :
જૂનું ઝાડૂ, ટૂથબ્રશ, વળી લક્સ સાબુની ગોટી,
બોખી શીશી, ટિનનું ડબલું, બાલદી કૂખકાણી,
તૂટ્યાં ચશ્માં, ક્લિપ, બટન ને ટાંકણી સોય-દોરો !
લીધું દ્ધ્રારે નિત લટકતું નામનું પાટિયું,
જે મૂકી ઊંધુ, સુપરત કરી, લારી કીધી વિદાય.

આકાશી અસવાર – વર્ષાનું આગમન

ઊની રે વરાળો પહોંચી આભમાં
ધરતી પાડે રે પોકાર;
દુંખિયાંનો બેલી સમરથ ગાજિયો,
વા’લીડે કરિયો વિચાર:
આવે રે રાજાનો રાજા મેહુલો.

આવે રે દેકારા દેતો દખ્ખણે,
વરતે જયજયકાર;
છડી રે પોકારે વનના મોરલા,
ખમ્મા ! આવો અનરાધાર:
આવે રે રાજાનો રાજા મેહુલો.

છૂંટાં રે ઊડે રાજાનાં ઓડિયાં,
ઝૂલે વીજની તલવાર;
અંકાશી ધોડાના વાગે ડાબલા,
સાયબો થિયો છે અસવાર:
આવે રે રાજાનો રાજા મેહુલો.

હોય ઇશારા હેતના

જૂઈ ઝળુંબે માંડવે ને બાગે બાગે ફાલ
તું ક્યાં છો વેરી વાલમા ? મને મૂકી અંતરિયાળ !
આ ચૈતર જેવી ચાંદની, ને માણ્યા જેવી રાત
ગામતરો તને શેં ગમે ? તું પાછો વળ ગુજરાત
કોયલ કૂંજે કૂંજમાં ને રેલે પંચમ્ સૂર
વાગે વન વન વાંસળી, મારું પલપલ વીંધે ઉર
સમજી જાજે સાનમાં મન બાંધી લે જે તોલ

હોય ઇશારા હેતના એનાં ના કંઈ વગડે ઢોલ ?

પૃષ્ઠો

Subscribe to ગુજરાતી  લોકસાહિત્ય  RSS